Een vrouwelijke hazelworm, herkenbaar aan de strepen op haar rug. Foto: Machiel van Wijngaarden

Kijk mama, een slang!

Hazelwormen worden steeds meer gezien. Deze hagedis zonder pootjes lijkt net een slang, maar is het niet. De hazelworm heeft geen gespleten tong, de kop is niet afgescheiden van de romp en de ogen hebben oogleden waarmee ze kunnen knipperen. Hij moet zijn bek opendoen om zijn tong uit te steken (zie foto) en gebruikt zijn tong om geuren op te pikken.

Omdat ze koudbloedig zijn gaan ze vanaf half oktober tot half maart in winterslaap.

In de duinen komen ze alleen veel voor in Zuid-Kennemerland: een kenmerkende soort voor dit duin hier. Zie het overzicht in het boek Duinen en mensen Kennemerland: pag 22 en 23p

Voedsel

Met zijn naar achter gerichte tanden kunnen ze goed glibberige prooien zoals naaktslakken naar binnen werken. Ook eten ze spinnen en regenwormen. Omdat de hazelworm meestal niet zo snel is, vangt hij ook wat langzamere prooien. In tegenstelling tot de meeste hagedissen wordt niet snel toegehapt maar de prooi wordt eerst nauwkeurig onderzocht en geproefd door veelvuldig de tong uit te steken.

Zonnen op het fietspad

Op zonnige dagen zie je ze wel eens liggen op fietspaden, waar ze zich opwarmen. Helaas zijn ze daardoor ook regelmatig verkeersslachtoffer. Maar soms ligt er alleen de staartpunt van de hazelworm op het fietspad, en is de rest niet te vinden. Dan heeft het dier het overleefd. Net als andere hagedissen kunnen ze een deel van de staart ‘afstoten’. De aanvallende vogel pakt het kronkelende staartdeel dan, en het dier kan wegkomen. De staart laat altijd los bij een speciale zwakkere wervel, waarna de staartspieren samenknijpen om het bloedverlies te beperken. De staart groeit daarna weer aan.

Hazelworm op fietspad nabij Bloemendaal.  Omdat ze warmte zoeken op o.a.  fietspaden kunnen ze makkelijk worden aangereden. Foto Rolf Roos

Waar komt de naam vandaan?

De hazelworm speelt een rol in de volksoverlevering wat waarschijnlijk de Nederlandse naam verklaart. De hazelworm zou onder de hazelaar wonen en op feestdagen een kroon dragen.

Hoe herken je een hazelworm?

Volwassen hazelwormen kunnen 30 tot 45cm lang worden en zijn glanzend bruin, soms met een donkere lengtestreep. Ze zijn koudbloedig en houden een winterslaap van half oktober tot half maart. Ze verstoppen zich dan in strooisel en hoog gras.