Ger Maatkamp en Rob Rossel

Sinds 2016 onderzoeken twee liefhebbers de muizenbevolking van de Bokkepolder op Goeree. In 2016 één perceel aan het eind van de zomer, in 2021 twee percelen in de herfst. De voorzichtige conclusie: de noordse woelmuis verdween en de rosse woelmuis breidde zich uit. Met de veldmuis lijkt het goed te gaan, mede door de afgelopen droge jaren.

(Overzicht van alle online artikelen over de omgeving van de Goereese Nieuwendijk/Bokkepolder: klik hier.)

Het eerste onderzoek in de Bokkepolder vond plaats van 31 oktober tot 3 november 2016, het tweede van 20 tot 25 september 2021.  In beide gevallen werden levende muizen gevangen met behulp van honderd inloopvallen van het type Longworth, en na identificatie weer vrijgelaten. Deze vallen werden beschikbaar gesteld door de Zoogdiervereniging. Een val bestaat uit twee delen: vooraan een tunneltje met daarin het deurtje dat dichtvalt als er een muis inloopt, daarachter de ‘verblijfsruimte’ van de gevangen dieren. De inloopvallen werden voor plaatsing voorzien van hooi en voedsel voor de muizen. Dit voedsel bestond uit een mengsel voor woel- en ware muizen bestaande uit worteltjes en havermout met pindakaas. Voor de spitsmuizen, die insecten eten, werden meelwormen in de val gedaan. In eerste instantie blijven de vallen openstaan, de muizen kunnen dan wennen aan de val en naar hartenlust eten. Bij het scherpzetten wordt het voer aangevuld. Iedere 12 uur worden de vallen gecontroleerd.

Resultaten

Bosmuis in de hand van de eerste auteur

Noordse woelmuis Microtus oeconomus

In 2016 werden 66 muizen gevangen verdeeld over 7 soorten. Op perceel Nieuwendijk 14 lag een poel waar 20 vallen omheen zijn geplaatst. Idee hierachter was dat er mogelijk een waterspitsmuis gevangen zou kunnen worden. Maar door de steile oevers, maar ook een wekelijks maaibeurt rond de poel resulteerde de vangst in slechts één bosmuis. Opmerkelijk in 2016 zijn de vangsten van de zeldzame noordse woelmuis die 5 keer gevangen werd. De rosse woelmuis is met 8 stuks vertegenwoordigd. De in Nederland voorkomende noordse woelmuis is een ondersoort van de gewone noordse woelmuis die elders in Europa voorkomt. Men noemt dit een endemische (onder)soort.

In 2021 werden 170 muizen gevangen verdeeld over 5 soorten. Ook in 2021 werd het onderzoek verdeeld over twee percelen op de Nieuwendijk (ND). In 2021 is er een totaal ander beeld dan in 2016: de noordse woelmuis is niet gevonden en de rosse woelmuis heeft zich sterk uitgebreid. Deze laatste is in 2010 voor het eerst gezien op de Punt bij Ouddorp. Vier jaar later was deze massaal verspreid over Goeree-Overflakkee. Het is mogelijk dat de noordse woelmuis het aflegt tegen andere woelmuizen zoals de rosse woelmuis en de veldmuis. Kan de noordse woelmuis uitwijken naar een nattere biotoop dan kan die zich daar handhaven, nattigheid is minder geschikt voor de andere soorten woelmuizen. Veldmuizen kunnen zich goed handhaven bij droogte. Vooral de laatste jaren van zomerse droogtes kunnen in het voordeel zijn geweest van de veldmuis. Werd de veldmuis in 2016 nauwelijks gevangen, in 2021 is deze met 23 muizen goed vertegenwoordigd.

Herstelde poel 2020

Na 2020 zijn er twee poelen op de Nieuwendijk bijgekomen, misschien dat dit kan bijdragen aan de instandhouding van de noordse woelmuis in de Bokkepolder. Tevens wordt er op ND 12 een beleid gevoerd van sinusmaaien en het laten ontstaan van ruigtes. Dit kan misschien ook hebben bijgedragen aan de toename van het aantal gevangen muizen, alhoewel ook het tijdstip en de weersomstandigheden van vangen mogelijk meespelen.

Dwergmuis is een zeer goede klimmer en maakt nestjes in hoge, ruigere vegetaties en riet. Foto wikimedia

Opmerkelijk is ook het aantal huisspitsmuizen op ND 4 en het ontbreken hiervan op ND 12. Huisspitsmuizen houden meer van droge gebieden langs heggen en bosranden. Daarentegen is de veldmuis weer veel sterker vertegenwoordigd op ND 12 waar naar een kruidenrijk grasveld wordt toegewerkt. De aardmuis is nog niet in de Bokkepolder gesignaleerd. Deze soort is in 2014 bij Ooltgensplaat voor het eerst waargenomen. In 2022 is deze nog niet veel verder gekomen dan Oude-Tonge. Waarschijnlijk moeten we dus nog een aantal jaar wachten voordat deze in de Bokkepolder gaan zien.