over de site | contact | info auteurs | toegang auteurs
  • Home
  • Nieuws
  • Thema’s
    • Ontstaan van de kust
      • Duinen als zeewering
      • Klimaat en duinen
    • Archeologie
    • Zeedorpen
    • Jacht
    • Duinlandbouw
    • Cartografie
    • Veldnamen
    • Militaire kustverdediging
    • Waterwinning
    • Natuur en landschap
      • Flora en vegetatie
      • Fauna
      • Bos
      • Natuurbeheer
    • Strand
    • Recreatie
    • Beeldende kunst
  • Gebieden
    • Zeeland
    • Zuid-Hollandse eilanden
    • Zuid-Hollandse vasteland
    • Zuid-Kennemerland
      • Amsterdamse Waterleidingduinen
      • Nationaal Park Zuid-Kennemerland
      • Kennemerstrand
    • Noord-Kennemerland
      • Wijk aan Zee
      • Noordhollands Duinreservaat
      • Bergen
      • Schoorlse Duinen
    • Noordkop
      • Camperduin-Petten
      • Zwanenwater
      • Zijpe- en Hazepolder
      • Callantsoog
      • Noordduinen
      • Den Helder
    • Texel
      • Zuidpunt van Texel
      • Duinen bij Den Hoorn
      • Duinen bij De Koog
      • Ten noorden van De Koog
    • Vlieland
    • Terschelling
    • Ameland
    • Schiermonnikoog
    • Rottumerplaat / Rottumeroog
  • Landschapselementen
    • Eendenkooien
    • Landgoederen
    • Wegen en paden
    • Kanalen
    • Stuifdijken
    • Agrarisch
    • Militair
    • Heemtuinen
    • Recreatief
  • Portretten
  • Onderzoek
  • Hotspots
  • Programma
rss

Artikel

13
AUG
2012

Duinschapen

Duinlandbouw
Tags : duinschaap, gered-uit-de-papieren-wereld, oranjezon
Posted By : Redacteur
Comments : 0

Frans Beekman

Ontleend aan Duin nr 3 (2012) van de stichting Duinbehoud

Schaapskudde in de duinen bij Oranjezon op Walcheren ca 1905 Collectie F. Beekman

Coll. Frans Beekman

Net als op de heidevelden liepen er vroeger veel schapen in de duinen. Zijn duinschapen een aparte soort? De getoonde kudde loopt in de duinen bij Oranjezon. Oranjezon ligt achter de duinen tussen Oost­ kapelle en Vrouwenpolder op de noordkust van Walcheren. Vergeleken met de andere duinen op dat vroegere Zeeuwse eiland zijn ze relatief breed en het gevolg van een aangroeiende kust met de goed gekozen naam Breezand. De uitlopers in de richting van de polders zijn vrij vlak (’platte duijnen’). Ook worden ze ’de vronen’ genoemd en dat duidt op oud grafelijk bezit. Tot de Franse tijd waren deze lage duinen in eigendom van de Oranjes. Voor gelovige Walchenaren waren de duinen ’geschapen land’ en veel ouder dan de kleipolders. Een boerderij aan de duinkant kreeg de naam d’Orange Zon.

Op de foto is het kale, hobbelige en vrij vlakke binnenduin goed te zien. Ook de hogere duinen op de achtergrond zijn in die tijd vrijwel boom­ loos. Door begrazing zijn de binnenduinen nooit bebost geraakt en hebben ze het uiterlijk van een steppe. Ter wille van de volksgezondheid kocht de stad Middelburg de duinen bij Oranjezon en won er vanaf 1892 helder drinkwater dat door een elf kilometer lange leiding naar de watertoren in de Zeeuwse hoofdstad werd gepompt. Het Walcherse platteland bleef overigens aangewezen op de regenbak en moest tot 1932 wachten op de waterleiding.

 Zeeuwse melkschapen

Zijn er aparte duinschapen in Nederland ? Mijn Texelse vrienden zeggen resoluut ’nee’. Er zijn heideschapen en polderschapen. De laatste soort heeft een korte staart en kent het Groningse, Friese, Zeeuwse en Texelse schaap. De Zeeuwse melkschapen op de foto worden verder ’puur’ genoemd, zonder Vlaamse invloed. De kudde is voor een deel ’uit de wol’ en gaat huiswaarts om te worden gemolken. Daarom zien we ook weinig lammeren, die zouden immers de melk van de ooien opdrinken. De Zeeuwse schapen hebben een wat fijnere wol.

Dankzij de uitstekende documentatie in de Zeeuwse Bibliotheek in Middelburg weten we zelfs wie de schaapherder is. Het gaat om Arjaan van Winkelen, die de schapen hoedde voor Engel Maas met een boerderij niet ver van Oranjezon. De schaapherder kende natuurlijk alle duinpan­ nen, waar hij zijn kudde van ruim honderd dieren liet grazen: het Voorste Dal, het Duvendal, het Hooidal. De mooiste naam van een duinvallei was hier wel de Papieren Zolder. In deze kale vlakte zat onder een laagje hard zand papperig drijfzand, dat gevoed werd door het drangwater uit de nabij gelegen hoge duintop de Blinkert.
De verhalen over het gevaar van plotseling wegzakken waren overigens meestal erger dan de werkelijkheid…

Gerelateerde artikelen:

  1. De Brabantse Landbouw was eens de grootste boerderij van Castricum
About the Author

Social Share

    Leave a Reply Reactie annuleren

    *
    *

    Doorzoek alle artikelen

    Dossiers

    Landgoederen
    Dijk of duin
    Kwade Hoek, Goeree
    Westduinen, Goeree
    Bokkepolder, Goeree
    Natuurerf
    Zeer natte duinen
    Dennenkap
    Duinschilderijen
    Veldnamen
    Website Natuurmonument de Beer
    hotspots duinen wandeling Bezoek hotspots bloeiende duinen

    Duinen en mensen: boeken & website

    Het project 'Duinen en mensen' omvat een serie boeken + website over de Nederlandse kust. Cultuur en natuur van het kustlandschap worden gelijkwaardig en veelzijdig beschreven. Met honderden nieuwe kaarten en de laatste stand van wetenschap. Kennemerland (2009), Noordkop en Zwanenwater (2011) en Texel (2013). In 2023 verscheen Duinen en mensen Voorne. Meer over het tot stand komen van deze boeken. De website is continu in ontwikkeling en omvat ca 1000 berichten, boeken, films die gerelateerd zijn aan de boeken of de daarin behandelde onderwerpen. De website is een openbaar archief. Mocht u menen rechten te kunnen ontlenen aan gebruikte tekst of beeld, laat het weten dan zoeken we een oplossing. Deze website wordt draaiende gehouden door een vrijwillige redactie. Nog wel beschikbare titels (o.a. Voorne, Texel) zijn elders te bestellen.

    Maandelijks archief van berichten

    Digitale documentatie duinen Voorne

    Deze site van het streekarchief is onderdeel van Kenniscentrum Duinen

    Deze site is tot stand gekomen met steun van het Cultuurfonds en ondergebracht bij het Streekarchief Voorne-Putten

    Redactie: Rolf Roos & Nico van der Wel, m.m.v. Henk Terhell, Machiel van Wijngaarden, Danny Zuurbier, Bob Benschop (eindredactie)
    Ontwerp en ontwikkeling: toomanywords.nl