Koos Dijksterhuis

(Overgenomen uit De Levende Natuur, januari 2024)

Geniet! Ik telde laatst in het tijdschriftenrek van de boekhandel een dozijn voorkanten met dat werkwoord, meestal in gebiedende wijs. Ooit was genieten iets wat je ergens van deed. Je kon genieten van een vakantie, een bakkie leut, een wandeling. De wandeling stond voorop, niet het genieten. Nu moet er genoten worden. De bron van het genot doet er minder toe. Je kunt ook genieten van de natuur. Daar is niets mis mee, maar het is jammer dat ons genot ook in de natuurbescherming voorop lijkt te staan.

Op de homepage van Natuurmonumenten staat te lezen waarom natuurbescherming nodig is: ‘zodat ook de generaties na ons van de natuur kunnen genieten’. Het is goed om rekening te houden met generaties na ons. Maar de mededeling maakt duidelijk: het gaat niet om de natuur an sich, het gaat om de natuur für sich, zoals Kant zou zeggen, en zeg maar gerust dat het gaat om de natuur für uns.

Wij moeten genieten, en wel onmiddellijk. Vallende takken kunnen ons genot in de weg staan – de zaag erin! Herten of Hooglanders kunnen ons genot verhogen – loslaten die beesten!

Sporten, recreëren, wandelen, fietsen, kunst kijken, theater zien, muziek luisteren, picknicken, spoorzoeken, bijpraten, dansen, teambuilden; we doen het graag in de natuur. Op adem komen, tot rust komen, yogaën, mediteren, aarden, in balans komen, aan onszelf werken; op naar de natuur.

Ooit werd de natuur beschermd tegen onze activiteiten, nu lijkt natuur er te zijn als oogstrelend decor voor onze verzetjes en genietingen. De terreinbeherende organisaties doen daar allemaal aan mee. Op de foto’s in hun bladen en op hun websites staan blije gezinnen in het bos. Vrijwel altijd gezinnen van een vader, moeder, zoon en dochter. Meestal met hond. Wandelend of fietsend. Altijd lachend. Vader wijst iets aan. In de activiteitenkalenders staan pret-uitjes, die steevast eindigen bij een horecabedrijf. Want de natuur is mooi, maar je moet er wat bij drinken.

Op Texel zijn de smalle, kronkelende fietspaadjes vervangen door rechte, twee meter brede betonnen racebanen. Want er zijn steeds meer fietsers en ze rijden steeds sneller, en dus worden er bomen gekapt. Die paden, ook Drenthe ligt er vol mee, zijn een slachtveld voor al het kruipende gedierte. Ze worden vaak betaald met natuurbeschermingsgeld, want de mensen willen racen en niet de natuur, maar menselijk genot staat in het natuurbeheer voorop.

Er zijn in Nederland nog een stuk of vijf plekken waar we de natuur niet met verkeersherrie en kunstlicht opzadelen. Daar worden dus meteen nachtexcursies georganiseerd, zodat de natuur ook ’s nachts verstoord wordt. Op Terschelling is de Boschplaat een eind fietsen, dus worden er terreinwagens bijgehaald. Met groot licht gaat het ’s avonds naar de laatste donkere, stille plek! We willen genieten en we willen het nu! Vele boswachters en veldwerkers zien dit met lede ogen aan. Ik ook. Zeker nu tijdens de laatste verkiezingen de natuur is weggestemd, is een vuist nodig die de natuur niet ten dienste stelt van, maar beschermt tegen menselijk genot!

Als het leuk is doen we het ook met zijn allen. Skiën ca 1950 duinen bij Bergen. Archief Bert Buiuer

Als het leuk is en de media haalt doen we het ook massaal. Marathon, mogelijk gemaakt door de natuurbeheerder, PWN waterleidingbedrijf NH. Foto Rolf Roos, 2009