Linde Slikboer (EIS Kenniscentrum Insecten) & Niels Godijn (Grauwe Kiekendief – Kenniscentrum Akkervogels)

(Overzicht van alle online artikelen over de omgeving van de Goereese Nieuwendijk/Bokkepolder: klik hier.)

Dikkopbloedbij; Foto Niets Godijn

De Nieuwendijk op Goeree is een buitengewoon bloemrijke hooidijk, aangrenzend aan de Kwade Hoek. De dijk is vermaard onder floristen als groeiplaats van diverse kritische planten. Soorten als beemdkroon, kattendoorn, geel walstro, moeslook, kruisdistel, nachtsilene en grote tijm groeien er talrijk. De uitbundige bloei trekt flinke aantallen bijen aan. Er vliegt een verscheidenheid aan algemene en zeldzame soorten, zoals langsprietwespbij, doornkaakzandbij, donkere zijdebij en blauwe ertsbij. Het is een goed voorbeeld van een dijk die zowel voor flora als fauna erg waardevol blijkt. Dit is mede te danken aan de ligging nabij een omvangrijk natuurterrein. In 2021 werd de dijk geïnventariseerd op bijen waarbij 40 soorten werden aangetroffen, zie de pdf. Bijna de helft van deze soorten is (vrij) zeldzaam, 6 soorten staan op de Rode lijst van bedreigde soorten.

Bloemenrijkdom in juli met o.a. wilde peen en geel walstro. Foto Rolf Roos

Beheer

De dijk wordt momenteel gemaaid om de botanische kwaliteit te handhaven. De dijk is in eigendom bij Natuurmonumenten maar het beheer is uitbesteed aan een boer. Het noordelijke flauwe talud wordt twee keer per jaar gemaaid (mei/augustus), het steile zuidelijke deel eenmaal laat in het najaar, waarbij een deel blijft overstaan.

De Nieuwendijk als brongebied

De Nieuwendijk maakt deel uit van een groter netwerk van dijken tussen Stellendam en Ouddorp. Een groot deel van deze dijken wordt ongunstig beheerd of is ronduit verwaarloosd. De ecologische kwaliteit is hier dan ook gering. Door het beheer op deze dijken te verbeteren kan grote winst worden bereikt voor flora en fauna.

Bonte wespbij. Foto Niels Godijn

Uit onderzoek op ruim honderd dijken in het Deltagebied komt naar voren dat de mate van structuurvariatie een positief verband heeft met de insectenrijkdom. Het gaat hierbij om de structuur van de bodem en de vegetatie. Van belang zijn de samenstelling van de vegetatie (algemene planten zijn ook belangrijk!), de aanwezigheid van struiken, een afwisseling van hoge en lage vegetatie, open plekken en een reliëfrijke bodem (mierenbulten, molshopen, veepaadjes e.d.). Op dergelijke dijken vinden we behalve veel insecten ook allerlei broedvogels, zoals grasmus, roodborsttapuit en graspieper.

Om structuurvariatie te ontwikkelen in het gehele dijkennetwerk heeft extensieve begrazing de voorkeur. Dat was vroeger ook de gebruikelijke gebruiksvorm op dijken. Rond Stellendam vinden we daar enkele fraaie voorbeelden van, zoals de dijk langs de Scharrezeeweg en de dijk langs de Zandgorsweg. Er kan begraasd worden met zowel schapen als met koeien of paarden. Cruciaal is dat de veebezetting zodanig is dat er geen over- óf onderbegrazing optreedt. Maaien, bloten of slepen dient geheel achterwege te blijven, aangezien dat de structuurvariatie die is ontstaan door begrazing weer teniet doet. Uiteraard dient de dijk ook niet te worden bemest.

Roodgatje. Foto Niels Godijn

Bijzondere waarde van slaperdijken

In de Delta is op de binnendijken lokaal nog natuurschoon te bewonderen dat is overgebleven van de oorspronkelijke rijkdom van ons cultuurlandschap. Zeer plaatselijk, zoals op de Nieuwendijk, zijn op dijken nog relatief intacte gemeenschappen aanwezig van flora en fauna, waar algemene soorten massaal voorkomen en bijzondere en bedreigde soorten relatief algemeen zijn. Dit soort pareltjes moet natuurlijk behoed worden van verdere aftakeling. Ook als het huidige beheer niet optimaal is dient men terughoudend te zijn met het wijzigen van dijkbeheer; ondanks goede bedoelingen kan een wijziging zomaar meer vernietigen dan het oplevert. Beter kan men zich richten op het verbeteren van het beheer op dijken in de omgeving met een lage ecologische kwaliteit. In gezamenlijkheid zijn de dijken essentieel voor het biodiversiteitsbehoud en -herstel in agrarisch gebied, waar zij samen met sloten, oevers en bermen een onmisbaar leefgebied voor plant en dier kunnen vormen.

Literatuur

Linde Slikboer & Niels Godijn 2022 Rijke Dijken van de Delta – definitief eindrapport EIS; EIS2022-01

Niels Godijn & Linde Slikboer 2021 Natuurschoon op binnendijken en enkele praktijkvoorbeelden op Goeree-Overflakkee. In de Branding