over de site | contact | info auteurs | toegang auteurs
  • Home
  • Nieuws
  • Thema’s
    • Ontstaan van de kust
      • Duinen als zeewering
      • Klimaat en duinen
    • Archeologie
    • Zeedorpen
    • Jacht
    • Duinlandbouw
    • Cartografie
    • Veldnamen
    • Militaire kustverdediging
    • Waterwinning
    • Natuur en landschap
      • Flora en vegetatie
      • Fauna
      • Bos
      • Natuurbeheer
    • Strand
    • Recreatie
    • Beeldende kunst
  • Gebieden
    • Zeeland
    • Zuid-Hollandse eilanden
    • Zuid-Hollandse vasteland
    • Zuid-Kennemerland
      • Amsterdamse Waterleidingduinen
      • Nationaal Park Zuid-Kennemerland
      • Kennemerstrand
    • Noord-Kennemerland
      • Wijk aan Zee
      • Noordhollands Duinreservaat
      • Bergen
      • Schoorlse Duinen
    • Noordkop
      • Camperduin-Petten
      • Zwanenwater
      • Zijpe- en Hazepolder
      • Callantsoog
      • Noordduinen
      • Den Helder
    • Texel
      • Zuidpunt van Texel
      • Duinen bij Den Hoorn
      • Duinen bij De Koog
      • Ten noorden van De Koog
    • Vlieland
    • Terschelling
    • Ameland
    • Schiermonnikoog
    • Rottumerplaat / Rottumeroog
  • Landschapselementen
    • Eendenkooien
    • Landgoederen
    • Wegen en paden
    • Kanalen
    • Stuifdijken
    • Agrarisch
    • Militair
    • Heemtuinen
    • Recreatief
  • Portretten
  • Onderzoek
  • Hotspots
  • Programma
rss

Artikel

29
APR
2016

Geschiedenis van de Wadden, een recensie

Geen categorie
Tags : recensie
Posted By : Redacteur
Comments : 0

cover geschiedenis van de waddeneilandenGeschiedenis van de Waddeneilanden

Ondertitel: Canon van de Waddeneilanden

(Door Anne Doedens en Jan Houter, 2015)

Na het bejubelde maar overgewaardeerde ‘De Wadden. Een geschiedenis’,  van Mathijs Deen (dat bij lezing een vlotte tekst maar weinig structuur bood en weinig heldere feiten) is er een ander werk verschenen. Volgens de hoofdtitel gaat het over de Wadden maar de ondertitel perkt dat meteen in tot de eilanden zelf. Geen probleem natuurlijk. Niet de zee maar het zand en de klei. Het is een poging tot canonisering, “Een totale geschiedenis in hoofdzaken” wordt beloofd  door de uitgever, waarvan we het persbericht citeren.
Veel werd geschreven over de natuur en de geschiedenis van ieder eiland apart. Geschiedenis van de Wadden – Canon van de Waddeneilanden is het eerste dat vijftig historische hoogtepunten en hoofdzaken van de Nederlandse Waddeneilanden weergeeft. In hun samenhang en apart. Van Texel, Vlieland en Terschelling tot Ameland, Schiermonnikoog en Rottumeroog. 

Het water verbond de eilanders. Hun blik was gericht op de Noord-, de Zuider- en de Waddenzee, op de Oostzee en Indië; zonder zeevaart en visserij kon geen eiland. De eilander ‘talen’ zijn verwant. De folklore kent overeenkomsten. De aanleg van bossen maakt op alle eilanden deel uit van één proces. Opvallend is de aanwezigheid van doopsgezinden. De rol van kerken en kloosters is bepalend voor de Waddengeschiedenis. Veranderingen van het landschap voltrekken zich hier sneller dan elders. Aparte staatjes als Ameland, beroemde Nederlanders als kardinaal de Jong, Willem Barendsz. en Willem de Vlaming komen aan bod. De betekenis voor onze nationale defensie is en was groot. Meer dan elders vindt en vond men er kunstenaars van allerlei soort, zoals Wolkers op Texel. 

Er werd overlegd met tal van kenners van de eilanden zelf om een evenwichtig beeld te scheppen.
Tot zover de p.r.  Door de overlading via het web is er meer dan ooit behoefte aan goed geredigeerde en rijk geïllustreerde boeken die inzicht geven en interpretatie. Geen democratisch keukentafelgebeuren met sociale media, maar heldere lijnen, goede verhalen. Overzicht! Een prima initiatief dit boek. Een canon is dan een prettige kapstok. Een canon is een kernverhaal, een kernthema in de veelheid van gebeurtenissen in de geschiedenis van een streek.

Auteurs kozen voor 50 van die verhalen die overzichtelijk, chronologisch zijn gerangschikt. Ze zijn noodgedwongen altijd kort, wat geen bezwaar is als het maar niet fragmentarisch of kort door de bocht wordt. Het is qua opzet een geweldig boek met vele fraaie doorkijkjes maar we noemen enige tekortkomingen.

Zo ontbreken verhalen over verdwenen Waddeneilanden (Huisduinen, Callantsoog) die in de inleidende canons over strandwal en doorbraken niet hadden misstaan. Over onderliggende processen die Waddeneilanden vormen en vervormen is te bescheiden aandacht. Geschiedenis is wat sterk ingeperkt tot het menselijk bedrijf.

In het voorwoord heeft uw recensent vergeefs gezocht naar een heldere verantwoording van keuzes voor de vele leuke en vaak leesbare onderwerpen. Zo staat er wel een vrij zouteloos verhaal over waddenbestuur (en wordt niet duidelijk gemaakt wat dit inhoudelijk heeft opgeleverd) maar ontbreekt er weer een samenbindend verhaal over de recente theorie van ‘eilandstaarten’ dat kon worden ingebed een mooi verhaal over vormverandering (en dat is heel wat breder dan het opgenomen stuifdijkcanon). Nogal wat onderwerpen hebben meer met aaibaarheid of aansluiten bij de interesse een breed publiek te maken zoals de veerboten en de scheepswrakken. Elk canon wordt afgesloten met ‘verder lezen’ en ‘er op uit’ waarvoor men beter het web (met enkele goede urls) had kunnen gebruiken want het is zeer onvolledig en snel gedateerd wat er nu staat.

Er zijn twee van de 50 onderwerpen gewijd aan natuur en natuurbescherming, wat bepaald karig genoemd mag worden. In die verhalen is men nogal anekdotisch. De grote lijnen van het tot stand komen van de natuurgebieden komen niet uit de verf. De grote rol van Staatsbosbeheer op alle eilanden had is een rode draad kunnen zijn die niet werd opgepakt, net als het spanningsveld tussen bosaanleg, recreatie en jacht (daarover geen woord). Dat de zeehondencreche in Pieterburen wordt bedeeld met een alinea heeft weinig met het onderwerp van het boek te maken. Over de geschiedenis van de natuur op de eilanden: geen woord over trends, herkomst van soorten, veranderingsprocessen, etc.

Wie deze onvermijdelijke tekortkomingen voor lief wil nemen is het de aanschaf toch waard want het zijn goede inleidingen op vele onderwerpen. Meer duiding en inperking tot de eiland zelf was fijn geweest. Of verschillen de eilanden daarover onderling te veel om te kunnen canoniseren?
 € 29,95
Bestellen: Walburgpers of uw boekhandel
Er zijn helaas geen links beschikbaar naar inhoudsopgave of delen van het boek.

Gerelateerde artikelen:

  1. Recensies en reportages Bloeiende duinen
  2. Paddenstoelen zeereep in de schijnwerpers
  3. Late recensie (2): Plantenrijk (1978) en Gras (1979) van Wim Schroevers
About the Author

Social Share

    Leave a Reply Reactie annuleren

    *
    *

    Doorzoek alle artikelen

    Dossiers

    Landgoederen
    Dijk of duin
    Kwade Hoek, Goeree
    Westduinen, Goeree
    Bokkepolder, Goeree
    Natuurerf
    Zeer natte duinen
    Dennenkap
    Duinschilderijen
    Veldnamen
    Website Natuurmonument de Beer
    hotspots duinen wandeling Bezoek hotspots bloeiende duinen

    Duinen en mensen: boeken & website

    Het project 'Duinen en mensen' omvat een serie boeken + website over de Nederlandse kust. Cultuur en natuur van het kustlandschap worden gelijkwaardig en veelzijdig beschreven. Met honderden nieuwe kaarten en de laatste stand van wetenschap. Kennemerland (2009), Noordkop en Zwanenwater (2011) en Texel (2013). In 2023 verscheen Duinen en mensen Voorne. Meer over het tot stand komen van deze boeken. De website is continu in ontwikkeling en omvat ca 1000 berichten, boeken, films die gerelateerd zijn aan de boeken of de daarin behandelde onderwerpen. De website is een openbaar archief. Mocht u menen rechten te kunnen ontlenen aan gebruikte tekst of beeld, laat het weten dan zoeken we een oplossing. Deze website wordt draaiende gehouden door een vrijwillige redactie. Nog wel beschikbare titels (o.a. Voorne, Texel) zijn elders te bestellen.

    Maandelijks archief van berichten

    Digitale documentatie duinen Voorne

    Deze site van het streekarchief is onderdeel van Kenniscentrum Duinen

    Deze site is tot stand gekomen met steun van het Cultuurfonds en ondergebracht bij het Streekarchief Voorne-Putten

    Redactie: Rolf Roos & Nico van der Wel, m.m.v. Henk Terhell, Machiel van Wijngaarden, Danny Zuurbier, Bob Benschop (eindredactie)
    Ontwerp en ontwikkeling: toomanywords.nl