Rolf Roos & Nico van der Wel

Omdat we erg benieuwd waren hoe deze natte duinvallei er bij zou liggen na de extreem natte winter en idemdito voorjaar 2024 gingen we eind augustus met een groepje lezers van ‘Bloeiende duinen’ kijken. Laat in het voorjaar stond het nog blank maar waren er toch een aantal groenknolorchissen in bloei gekomen. Hoe was de nazomer?

Momentopname tijdens de bloeicyclus van parnassia. De meeldraden zijn al afgevallen en in hert midden staan stempels en vruchtbeginsels om stuifmeel van een andere bloem te ontvangen. De oranjekleurige pareltjes op steeltjes zijn onderdeel van een honingklier (nectarium) waarmee o.a. de zweefvliegen die parnassia komen bestuiven worden gelokt. Foto Henk Terhell.

Het Parnassiavlak deed zijn naam eer aan deze zaterdagmiddag: veel parnassia ondanks het feit dat het tot eind juni onder water stond. De schoonheid en de bijzondere bloei van deze duinvallei-klassieker leidde weer tot enkele oh’s en ah’s. Zelfs op het nabijgelegen veel betreden strandje van de Voornse WindSurf Vereniging stonden honderden exemplaren. Ook veel bloemen die nog niet helemaal open waren, prachtige doorzichtige klokjes. De vijf meeldraden komen in vijf dagen uit, de een na de ander. “Echt precies in vijf dagen? Elke dag één?” Niemand van de aanwezigen had ooit de moeite genomen om dit verschijnsel te verifiëren. Praktisch ook best lastig, was de communis opinio. De ins en outs zijn na te lezen in een bijdrage van Hanneke Waller: https://duinenenmensen.nl/over-de-bloei-van-parnassia/

Kenmerkend beeld van ruiger gedeelte met o.a. parnassia, heelblaadjes, rolklaver en zilt torkruid. Foto Henk Terhell.

Het Parnassiavlak is een voormalig strand en te beschouwen als primaire duinvallei. Wijd en vlak. Met een redelijke afwatering richting het aanliggende Oostvoornse Meer was het te verwachten dat van te langdurig onder water staan geen sprake zou zijn. Een te lange hoge voorjaarstand kan funest zijn voor al die valleiplanten die het juist van  op tijd droogvallen in de zomer moeten hebben.

Het beeld in augustus 2024 was: een rijke vegetatie met veel parnassia, die er toch niet zo uitbundig stond als in eerdere jaren. Laat op gang gekomen? Vrijwel alle vochtige valleisoorten waren te vinden – ze hadden het vele water goed doorstaan – maar eentje bleek opvallend afwezig. Er was veel ‘gewoon mooi’ spul als brunel en stijve ogentroost en vaste gasten als moeraswespenorchis en vleeskleurige orchis lieten zich hoewel uitgebloeid nog redelijk traceren. Goed deed het teer guichelheil het, en aan een rand stond opvallend veel blauwe knoop. We vonden ook oeverkruid en halverwege staat een vegetatie rijk aan moeskruiden waaronder moeraskartelblad, blauw glidkruid en zilt torkruid. De grote afwezige in dit supernatte jaar was de slanke gentiaan. Blijkbaar was het te nat op het moment van kieming.

Rechts Dick van der Laan, links Rolf Roos

De in andere jaren zo uitbundig aanwezige moerassprinkhaan was vrijwel niet te vinden maar wel troffen we het zuidelijk spitskopje, vlakbij de plek met ruim 30 groenknolorchissen, in zaad.

Gevraagd naar zijn indrukken van het Parnassiavlak zei Dick van der Laan, die hier 50 jaar geleden al kwam: “In sommige gebieden die ik goed ken kom ik niet zo graag meer, omdat het allemaal zo achteruitgaat. Maar hier is het nog erg rijk. Ik denk zelfs dat het nog steeds rijker wordt.”

Dick vond ook de fijne borstelbies waar hij al decennia fan van is. Nu nog de dwergbloem en dan zou het feest compleet zijn.

Een prachtige tijgerspin, altijd in een klein ‘holletje’ in de vegetatie, dat hijzelf gemaaid lijkt te hebben. Foto John van Lit

Ook paddestoelen op het Parnassiavlak, zoals de zwartwordende wasplaat. Foto Marlene de Kievith