Overzicht van aan duinlandschap gebonden galgen, van zuid naar noord

(Rolf  Roos, update december 2025)

Vlissingen

De Galgeweg is vernoemd naar de galg van Vlissingen die vanaf 1587 onderaan de duinen nabij ’t Galgeweitje en ’t Galgenland heeft gestaan (op grondgebied van Koudekerke). Zoals ook elders: executie vond vaak elders plaats, maar het lijk werd op het galgeveld gehangen en getoond en aan de vogels en het weer overgelaten. Thans Hotel Westduin.

Middelburg

Galgenduin (nabij Middelburg); vernoeming alleen bekend uit zeevaartboek. Wie weet waar dit was? Er was ook Galgenveld aan het einde van de havendijk te Middelburg, c. 1744, maar deze is niet aan duinlandschap gebonden.

Goeree

Galgenbos en Galgenweg: ‘Galgh wegh’ al bekend van kaart 1698; locatie galg niet duidelijk: waarschijnlijk aan begin op locatie Galgenbos aan rand Rooklaaspolder waar destijds duin- en gorsenlandschap was; duinen Havenhoofd (waar de Galgh wegh eindigde en  ook lang het Lazaret lag) zijn minder waarschijnlijk.

Voorne

Op de rand toenmalige gemeentes Hellevoetsluis en Rockanje. Kaart 1791

Monster

Op de kaart door Pieter Floris van der Sallem ca. 1650 staat in het Zwarte duin (Monsterseweg ingang Ockenburgh) geschreven: ‘T Gherecht.

“In 1753 waren er overigens ook al ontwikkelingsplannen voor deze lokatie naast de oprijlaan van Ockenburgh. Toen wilde de baljuw er een galgenveld met rad en staken aanleggen om uitvoering te kunnen geven aan de toenmalige straffen op overtreding van de wet. Uit de correspondentie blijkt dat Elisabeth Pauw niet erg gecharmeerd was van het idee dat de lijken naast haar oprijlaan zouden hangen. Na lang onderhandelen is het galgenveld toen verplaatst naar een plek waar nu de watertoren van Monster staat. ” (Bron)

‘s-Gravenzande

De galg van ‘s-Gravenzande stond in de 17e eeuw in de duinen bij Vlugtenburg. Twee palen met dwarsbalk en:’Gerecht van ‘s-Gravenzande’. Bij de ingang van de Maasmond was dat een goede plaats. Frans Beekman, per mail (29-12-2023): Op de kaart van Delfland door Cruquius 1712 ontdekte ik (heel klein) ten westen va Monster en ten noorden van ‘s-Gravenzande vlak bij Arents Duyn zowaar ’t Galge duyntje. Dit is zonder twijfel ’t Gerecht van ‘s-Gravenzande.

Den Haag

Diverse locaties. Galgenveld (Den Haag/Scheveningen), Laakhoven (Rijswijk) voor Hof van Holland; Galgenveld (op kaart Cruquius 1712: Galg Duyne Gerecht plus galg voor  de Magistraat van ‘s-Gravenhage.). Plus sinds 2015 zo genoemd fietspad Galgenpad (foto) in  Scheveningen. Ook wordt bij Jelgersma genoemd: Swarte Duijn (Solleveld/Ockenburg – geen documentatie) en ophanging van 15 zeerovers in 1471 in de duinen tussen Eyk en Duyn en Scheveningen.

Haarlem

• In Haarlem is een van de beroemdste plekken van ophanging ’t Sant geweest (thans Grote Markt en aangelegd op Oude duinen), waar diverse afbeeldingen van bestaan. Zie link voor beeld.
• Voor het beleg van Haarlem in 1572/1573 werd het gebied tussen Koedrift en ’t Gebrande Huis gebruikt als galgenveld van de stad Haarlem; beeld bekend van militair galgeveld bij beleg (1572) naast (nu nog bestaand) leprozenhuis.
• ’t Gereght buiten Haarlem (Isaias van de velde 1615 of 1645) Haarlem. Dit lijkt de locatie  genoemd bij Jelgersman(1978) “Waar de Craeyenestervaart -een typische naam nabij een gerecht-samenkomt met het Zuider Buiten Spaarne, bevond zich het galgenveld aan de zuideroever van de Craeyenestervaart. Momenteel is dit gebied bebouwd met fraaie villa’s.”
• Voormalig galgenveld aan de Wagenweg/Westerhout te Haarlem is te zien op kaart van Heemstede-Haarle. In 1539 vervaardigd door Edamse landmeter Simon Meeuszoon in opdracht van de stad Haarlem voor Proces Grote Raad van Mechelen. Westerhout aan de Wagenweg in Haarlem ook genoemd in publicatie Arne C. Jansen (pdf) met lokatie van galg & rad 1539 op latere helicopterveld. thans nog open terrein.

Beverwijk

Noordzijde dorp, waar de (nog bestaande) Galgenweg uitkomt op de Groote Houtweg; thans bebouwd.

Egmond

Galgenberg (Egmond/Rinnegom): nu nog zichtbaar hoger duin aan de binnenduinrand.

Bergen

Ten westen van de kerk waren executies; daarna volgde ophanging op markant duin nabij de Duinweg naar Schoorl (zie kaart Blaeu Hof van Bergen).

Petten

Zie pag. 53 van het boek ‘Duinen en mensen Noordkop en Zwanenwater’ (Roos, 2011) bij limietscheiding Petten- Callantsoog; ingetekend op ondergrond kaart Zoutman uit NHA 1722

Den Helder

Op het Kijkduin bij Huisduinen lag een groot galgenveld, speciaal opgericht voor 17 terechtgestelde muiters van de Oostindiëvaarder de Nijenburg in 1764; zie beeld Rijksprentenkabinet.

Texel

• Een oude veldnaam is het Galgenduin, mogelijk uit de 14e eeuw (Bruin & van der Spek, 2012), dat ten oosten van de Bollekamer, een van de oudste duingebieden op het eiland, gelegen moet hebben.
• Ook is een galg op Hoge Berg bekend (Jelgersma).

Terschelling

Galgeduin ten noordwesten van Midsland wordt vermeldt in 2006 door  de historicus J.A.Mol (zie pdf). “Terschelling en Ameland waren al in de zestiende eeuw afzonderlijke hoge heerlijkheden, die ook na 1580, toen de Staten van Friesland soeverein geworden waren, als zodanig bleven bestaan. Zij zouden hun galgen derhalve tot aan de Franse tijd behouden.” en “De galg van Terschelling komt voor zover ons bekend voor het eerst voor in een register van kerkelijke goederen van ca. 1560. Daarin is namelijk sprake van een stuk land ‘liggende by de galge’, behorende tot de landen en renten van de pastorie en de prebende van Midsland en Vijfpoorten (Nationaal archief ‘s-Gravenhage, Archief Zuid-Holland, Verspreide collecties, nr. 49/50). Hij stond op het Galgeduin, dat volgens de toponiemenverzameling van de FA even ten noordwesten van Midsland lag. ”

Die veldnaam van Mol vinden we niet terug in veldnamenboek van Arjen Kok (2007) maar Kok vermeldt wel op pag 76 en 77 een Galgeduun en Galgeduunakker vrij ver ten westen van Midsland ter hoogte van Kinnum. Hier zou een verbastering met ‘gallig’ duin een optie zijn, d.w.z. oneffen en deels onvruchtbare grond.

Ameland

In de voormalige kwelder tussen Hollum en Ballum: Galge slootpad, Galgeveld en Galgedobbe; op topo kaart ca 1950: Galgesloot. Van de galg van Ameland bestaat een afbeelding, zij het een zeer kleine, op de kaart van het eiland uit 1731 door Pieter de la Rive. Ook veldnamen als Galgedobbe en De Galch verwijzen ernaar. Overdiep meldt dat het een eenbalksgalg was ten oosten van de dijk van de Hollumer miede, zuidelijk van de zandweg naar Ballum, op de onbedijkte grie. Ten zuiden van de Galgeslootpad, tussen Hollum en Ballum, moet de galg hebben gestaan. Deze was vanaf zee zichtbaar en had een afschrikwekkend effect voor de zeevarenden die voorbij Ameland voeren. Lees meer

Kaart deel Ameland, 1731. De galg lag in de kwelders tussen Hollum en Ballum