Rolf Roos

De werkgroep Plantenonderzoek van de op Goeree-Overflakkee actieve vereniging NLGO heeft toestemming gekregen voor de inzage van alle soorten op waarneming.nl, ook de van soorten die normaal zijn afgeschermd. Dit versterkt ons werk want zonder kennis van zaken heb je geen goede argumenten om iets beter te beheren of aan te pakken. Willen we van waarneming.nl iets citeren dan doen we dat bij afgeschermde, bedreigde soorten steeds zonder locaties te noemen. Om hoeveel soorten gaat het nu op Goeree-Overflakkee? We beperken ons hier tot de flora, de wilde planten. We laten de lijst (zie hier de pdf) zien van alle planten  (en kruisingen etc)  die de van 2016-2026 op Goeree-Overflakkee zijn gevonden en zijn  ingevoerd op waarneming.nl. Een leuke kennistest: het zijn er meer dan 1000, waaronder een serie zeer bedreigde soorten die vrijwel alleen in terreinen van natuurorganisaties staan.  Neem nu de net ontdekte en zeer zeldzame klimopbladwaterranonkel, ergens langs een paadje in de Scheelhoek. Of het fijn goudscherm dat in hogere gorzen kan opduiken. We bespreken enkele van de soorten die door de vele plantenliefhebbers die zo attent zijn hun vondsten in te voeren, zijn gevonden, ook buiten de officiele natuurgebieden. We maakten een aparte analyse van een bijzondere uiensoort: moeslook. Deze staat op de Rode Lijst maar lijkt het beter mee  te gaan. Agrarische gebieden zijn vaak verarmd maar er blijkt langs dijken en dammen, in recreatiegebieden en op particulieren erven meer rijkdom verborgen dan gedacht. Opvallende (vaak invasieve) soorten in 2026 volgens Gerard Lokker staan in een aparte bijlage. Hierin valt op hoeveel nieuwkomers er zijn: uit verre landen, uit het zuiden, uit tuinafval verwilderd. Meer biodiversiteit, maar soms wel bedenkelijke.

Twee voorbeelden

Dotterbloem

Gewone dotterbloem in duinen van Voorne

Als groot en gul lid van de boterbloemfamilie is het een sieraad bij menige vijver, maar we kijken hier alleen naar de wilde dotterbloem. Daar zijn ook ondersoorten van. De spindotterbloem is de zeldzame ondersoort van het zoetwatergetijdegebied van Biesbosch tot Haringvliet. Af en toe te zien langs het Haringvliet, zoals op de Slijkplaat. De gewone dotterbloem is voor de oorlog gemeld door Prof. Th. Weevers van de Kwade Hoek, waar destijds een deel  zoeter was. In de polder ontbreekt de soort (te zoute slootjes, te veel schonen, teveel mest) maar in zoetere delen bij de Punt en ook het Volgerland nabij de Vuurtoren van Ouddorp, daar staan ze. Ook af en toe (en toenemend?) langs de oevers van het Haringvliet. Een leuke en herkenbare soort die zal kunnen volgen waar het water zoeter en schoner wordt. Of verdwijnen als het zouter wordt. Op Voorne komt de dotterbloem in de duinen voor. We zien uit naar meer waarnemingen in duin, duinrand en op de slikken.

Gevlekte zonneroosje

Het lijkt heel wat zo maar is een klein plantje.

Dit zeer fraaie, mediterrane, plantje (“kroonbladen citroengeel, aan de voet meestal bloedrood gevlekt, al voor de middag afvallend”) is ernstig bedreigd in ons land en langs de kust behalve recent op Texel ook sinds 2023 gevonden op het eiland Ossehoek, gelegen in de Grevelingen tegenover het Zeeuwse Den Osse. Het is eenjarig, het moet dus elk jaar weten te kiemen (in de herfst). Veel medewerkers van Staatsbosbeheer karteren de soort. Het eiland is geen officieel  natuurgebied, zoals het nabij gelegen Hompelvoet, maar heeft die allure wel met de vele wilde orchideeen en parnassia. En absoluut uniek: dit zonneroosje.  Ondanks de bedreigde status staat het gewoon openbaar op waarneming.nl. Zie voor alle meldingen: Ossehoek op Waarneming.nl

De Grevelingen is alom geroemd als natuur- en recreatiegebied van internationale klasse.  Het zgn. Strategisch Ontwikkelplan Grevelingen 2020-2030 beschrijft de ambitie van het Bestuurlijk Overleg Grevelingen (BOG) en bepaalt de toekomstige ontwikkelingen. Het BOG is een samenwerking tussen gemeente Goeree-Overflakkee, gemeente Schouwen-Duiveland, provincie Zeeland, Staatsbosbeheer en Rijkswaterstaat. Ze staan voor het beheer en de ontwikkeling van de waterrijke natuur- en recreatiegebieden. Online kunnen we lezen dat BOG (en haar uitvoerend beheerder Staatsbosbeheer)  nieuwe toiletgebouwen plaatst op Ossenhoek. Prima natuurlijk. We zouden ook graag lezen wat het beheer is ten aanzien van alle natuur en onderzoek. Wie kan ons bij het BOG hierover informeren?

Slotoproep

Wie op waarneming.nl actief is en planten of dieren invoert kan behalve de eigen waarnemingen ook -ten dele- die van anderen zien. Het is logisch dat van zeer bedreigde soorten niet op de meter nauwkeurig te zien is waar ze staan, want er zijn altijd malloten die iets willen uitsteken en er bestaan commerciële belangen. Een poppenorchis of een bokkenorchis is helaas geld waard. Maar als je als onderzoeker of natuurbeschermingsorganisatienu wil weten wat waar groeit of leeft en of er wellicht trends zijn, is het van belang gebruik te kunnen maken van alle gegevens, ook die op waarneming.nl zijn ingevoerd. Dat is des te meer van belang omdat terreinbeheerders, een enkele uitzondering daargelaten, de eigen onderzoekssrapporten niet publiceren. Overheidsinstellingen zijn dit evenwel verplicht. Particuliere clubs die subsidie ontvangen en leden hebben siert het als ze zich periodiek tegenover het publiek verantwoorden, maar zijn het (nog) niet verplicht. Maar gelukkig zijn er ook de waarnemingen van vele kenners en liefhebbers! Door gegevens te laten zien weten we hoe gebieden en soorten zich ontwikkelen.