Nico van der Wel 

Verdroogde parnassia die het niet bolwerkte in 2026

Ondanks enige regen is Nederland nog steeds droog. De zomer is de warmste ooit en we koersen af op een recordjaar als het gaat om het neerslagtekort en problemen in de waterhuishouding. In de tweede helft van augustus is het gaan regenen, eerst mondjesmaat maar de afgelopen week meer en meer. De waterstanden in het IJsselmeergebied zijn licht gestegen, van rond 30 cm naar 29 cm onder NAP. Omvangrijke duinbranden zijn na de eerste week van augustus niet meer opgetreden. Toch is het op veel plaatsen nog buitengewoon droog.

Drooggevallen kleine duinplas nabij het Sipkesslag, 7 augustus 2026, Voorne. Foto Henk Terhell

Op de site van waterleidingbedrijf PWN in Noord-Holland verscheen in augustus 2026 dit bescheiden bericht, zonder achterliggende data. Van de grote natheid 2023/2024 zijn wel degelijk grote effecten bekend (zoals het verdwijnen van de vogelnestorchis). Nu volledig herstel verwachten lijkt wat optimistisch.

Dit is de afsluiting van dit overzicht van droogte in het Nederlandse duingebied. De gevolgen zullen zich nog lang laten voelen o.a. in lage grondwaterstanden en (deels) verdorde heidevelden, dus we zijn nog steeds benieuwd naar uw berichten. Graag ontvangen we foto’s en waarnemingen per mail.

• Eind april waren er al meerdere natuurbranden op militaire oefenterreinen. In de duinen bleef het lang ‘alleen maar droog’.
• Op 15 juli is er een eerste kleine duinbrand op Goeree
• Klein leed: de IJmuider Courant meldt op 18 juli dat vanwege de droogte de schommel aan een tak van een oude dikke boom op landgoed Duin en Kruidberg (Santpoort Noord) buiten bedrijf is, “voor uw eigen veiligheid”.

20 juli: de Harmplas in de Grafelijkheidsduinen bij Den Helder valt droog. Foto Gerrit Welgraven

• Omroep Zeeland publiceert op 30 juli een gesprek met twee boswachters over de droogte op de Kop van Schouwen  – nog vrij beschouwend.
• Op 31 juli schrijft de regionale editie van het Algemeen Dagblad, optimistisch, in een onderkop: “Nu warm en droog? De zomer van 1976 was véél erger.” We weten nu dat de zomer van 2026 ‘erger’ is. Het artikel attendeerde ons wel op een mooie foto van het drooggevallen Breede Water op Vorne (zie helemaal onderaan).
• Op dezelfde dag komt Omroep Fryslân met het bericht dat op Terschelling de brandweer een kampvuur in de duinen bij Formerum uitmaakt. Het mag echt niet, al vanaf eind april niet, en nog steeds niet.
• Op 3 augustus staat op Goeree een duinterrein in brand in het waterwingebied van Evides (de Middel- en Oostduinen): 2000 vierkante meter in vlammen opgegaan. Dit valt in het niet bij de grote brand in natuurgebied Boschhuizerbergen (277 hectare) in het noorden van Limburg, waar het de brandweer twee dagen kost om de brand onder controle te krijgen. Daar ging zeker 1 vierkante kilometer bos verloren (=100 ha), aldus de NOS.
• Omroep Rijnmond meldt op dezelfde dag dat het Quackjeswater op Voorne dreigt droog te vallen. Kleinere duinplassen nabij het Sipkesslag zijn al droog of vrijwel droog (zie foto hierboven).

8 augustus 2026: het Quackjeswater (Voorne) valt droog. NB Hier werd tot 1951 drinkwater gewonnen voor Hellevoetsluis, Oudenhoorn en Nieuw Helvoet. Foto Rolf Roos. Klik voor vergroting

• Dan is er op 5 augustus in de duinen bij Wassenaar een grote duinbrand, de grootste tot nu toe. Eerst zou het verbrande gebied 50 hectare groot zijn, later blijkt het om 10 hectare duinterrein te gaan.
• Een duinplas van zo’n 25 m2 in het Zwanenwater: begin 2024 een watervlakte, begin augustus volledig drooggevallen: bekijk hier de fotoserie incl. toelichting.
• Op 6 augustus is het opnieuw raak in het waterwingebied nabij Ouddorp: alweer ging het om zo’n 2000 vierkante meter (0,2 hectare) maar het was nu wel veel meer werk: het blussen duurde zeven uur o.a. door de harde wind. Defensie hielp mee met Chinouks die water uit het Haringvliet haalden; er moest geblust worden met zoet water vanwege de waterwinning.
• Op zaterdag 15 augustus trekt in de ochtend een klein regengebied over Nederland. Niet ver van Zuid-Limburg zijn twee grote natuurbranden, de Hoge Venen in België (16 km2) en in Duitsland (meer dan 3 km2 bij het dorp Gey).
• Op 23 augustus meldt het AD verschillende duinbrandjes in de duinen bij Westkapelle, Zeeland, ‘voor de zoveelste keer’.
• NH Nieuws vertelt op 25 augustus uitgebreid over een brandweeroefening in de Schoorlse duinen op 24 augustus. Een paar citaten: “Als je naar de afgelopen maanden kijkt, was het wel heel heftig met de branden. Hier viel het gelukkig mee”, zegt Anne Judith Storm van Leeuwen, teamcommandant van team Regio Alkmaar, die natuurbrandbeheersing in haar portefeuille heeft. “Bij een gebouwbrand krijg je een adres. Hier krijg je een melding dat er ergens in het gebied rook is gezien. Dat is echt anders.” Hetzelfde artikel geeft ook achtergronden:

In Noord-Holland zijn momenteel zeven 4×4-tankautospuiten beschikbaar die geschikt zijn voor het bestrijden van natuurbranden. De voertuigen staan verspreid over verschillende brandweerkazernes in de provincie. De wagens staan hoog op hun wielen, beschikken over een grote watertank en kunnen indien nodig tijdens het rijden blussen. Tegelijkertijd kunnen ze ook worden ingezet bij reguliere branden, zoals een woningbrand. Toch ontbreekt er volgens Storm van Leeuwen nog iets belangrijks: kleinere voertuigen die speciaal zijn gemaakt voor moeilijk begaanbaar terrein. “Je ziet het: deze combivoertuigen zijn heel erg groot. We kunnen er veel mee, maar wil je echt wendbaar zijn moet je voor specifieke terreinvoertuigen kiezen.”

• Op 25 augustus staat in het Noord-Hollands Dagblad een interview met een boswachter op Texel, over de verschillende kleuren van de heide: paars (bloei), oranje (verdord) of grijs: “Door de uitzonderlijk natte winter van 2023-2024 zijn flink wat heideplanten echt afgestorven. Dat zijn de grijze plekken die je ziet.” Verdord betekent niet automatisch dat ze dood zijn: “wellicht groeien ze volgend jaar weer verder. Maar daarnaast is de hei dit jaar ook veel minder bestoven.” En: “Veel mensen melden dat ze zoveel vlinders in de tuin zien, maar die zijn daarheen gevlucht bij gebrek aan bloeiende planten in de duinen. Het zou dus kunnen zijn dat de vlinderstand volgend jaar sterk is afgenomen.” (zie foto hieronder).
• Op 26 augustus fotografeert Tim Newman in de duinen van Voorne het drooggevallen Breede Water. Onder de foto van de droogval van dit duinmeer in 1976 nu dus ook een van deze zomer.

Tot slot voor de liefhebbers: hier de droogtemonitor van Rijkswaterstaat die zo vaak in het nieuws is.

En lees 50 jaar duinonderzoek op Terschelling inclusief herstel (?) na duinbrand.

Heideveld in de duinen van Bergen NH, 27 augustus 2026: oranje (verdord, hoger) en paars (lager). Foto Nico van der Wel

Het Breede Water (Voorne), drooggevallen, op 26 juli 1976, met treurige peilstok. Foto H.C. van der Hoek, Streekarchief VP

Het Breede Water 50 jaar later (26 augustus 2026), opnieuw drooggevallen; foto Tim Newman