Rozenkransje

Antennaria dioica (L.) Gaertn.

Asteraceae/Composietenfamilie

Nederlandse Rode Lijst: Ernstig bedreigd

Rozenkransje is een charmant en rechtopstaand miniplantje, slechts 15 cm hoog met mannelijke en vrouwelijke planten (dioica is Grieks voor tweehuizig), waarvan de vrouwelijke doorgaans roze en de mannelijke veelal wit zijn. De bloemen zitten in gesteelde hoofdjes. Rozenkransje vormt kleine zoden. Blaadjes zijn van boven groen, de onderkant is witviltig. Het bloeit al vroeg in mei-juni. Door beharing en inrollen van de blaadjes kan de plant goed tegen uitdroging. De omwindselbladeren onder het bloemhoofdje staan stervormig uit bij de vrouwelijke planten. Rozenkransje ontleent haar naam aan de kransen die er vroeger van werden gevlochten om huizen tegen blikseminslag te beschermen.

Ecologie en leefgebied

Op droge, vrij voedselarme grond in lage graslanden van de duinen en vroeger ook op grazige heiden in zgn. heischraal grasland. Werd in Twente ook heiroosje genoemd. De plant is in geheel Europa en Azië verspreid aanwezig en in de bergen plaatselijk ook algemeen.

Bedreiging

Op de hogere zandgronden van Drenthe en Gelderland was rozenkransje vroeger vrij algemeen, waar het nu (zeer) zeldzaam is. Uit het zuiden van het land is het vermoedelijk geheel verdwenen. In het Deltagebied stond rozenkransje op dijken in Zuid-Beveland, maar dat is verleden tijd. Verder noordwaarts stond het in een groot deel van de duinstreek, maar rozenkransje is bij Haarlem, waar het vroeger plaatselijk algemeen was, verdwenen. Alleen in enkele delen van de duinstreek, zoals bij Bergen, handhaaft het zich goed. Het gaat hier om tamelijk kalkarme duinen die af en toe een beetje overpoederd raken met kalkrijker zand. Luchtvervuiling die uitmondt in verzuring van de bodem en vermesting is de reden van de teloorgang van dit plantje.

Plantenportret geschreven voor expositie Beschermde Planten van Nederlandse Botanische Tuinen.

Info over 1 tentoonsteling in 24 tuinen tegelijk:  link.