Bert de Boer

Barlia robertiana (hyacintorchis) is een nieuwe soort in de duinen. Het verspreidingsgebied ligt rond de Middellandse zee, maar langzamerhand rukt de soort naar het noorden op. Een eerste vondst in 2020 bij Noordwijk blijkt stand te houden. Net als bokkenorchis, poppenorchis en bijenorchis speelt het warmere klimaat deze soort in de kaart.

In 2017 werd de hyacintorchis waargenomen aan de Belgische kant van de St. Pietersberg (groeve van Loen). Vermoedelijk is het lichte zaad vanuit (Noord) Frankrijk, via het Maasdal, met zuidelijke wind verplaatst. In 2020 werd de soort voor het eerst ontdekt en gemeld in de Zuid-Hollandse duinen door boswachter Casper Zuyderduyn. De hyacinthorchis is een vroege bloeier, vanaf eind februari (2017) kunnen ze al bloeien. In 2025 viel de bloei later, pas tweede helft maart. Ik fotografeerde de soort op 18 maart.

De groeiplaats moet een beschutte ligging hebben met oriëntatie op het (warme) zuiden, zoals een zuidhelling van een duin. Het aantal gevonden exemplaren in 2025 was vooralsnog zes stuks, waarbij de grootste zo’n 40 cm hoog is. De planten gaan vergezeld van verschillende (helm)grassen en licht, open struweel (meidoorn en dennen). De bodem is vermoedelijk licht kalkhoudend tot neutraal, vanwege de locatie in het binnenduinrand gebied. De grootte van het rozet en de kleur maken voor de bloei verwarring met de bokkenorchis mogelijk.

Bronnen

• Casper Zuyderduyn e.a., 2020. Hyacintorchis ontdekt in Nationaal Park Hollandse Duinen.
• Marten Annema e.a., 2022. Opleving van de poppenorchis in de duinen