over de site | contact | info auteurs | toegang auteurs
  • Home
  • Nieuws
  • Thema’s
    • Ontstaan van de kust
      • Duinen als zeewering
      • Klimaat en duinen
    • Archeologie
    • Zeedorpen
    • Jacht
    • Duinlandbouw
    • Cartografie
    • Veldnamen
    • Militaire kustverdediging
    • Waterwinning
    • Natuur en landschap
      • Flora en vegetatie
      • Fauna
      • Bos
      • Natuurbeheer
    • Strand
    • Recreatie
    • Beeldende kunst
  • Gebieden
    • Zeeland
    • Zuid-Hollandse eilanden
    • Zuid-Hollandse vasteland
    • Zuid-Kennemerland
      • Amsterdamse Waterleidingduinen
      • Nationaal Park Zuid-Kennemerland
      • Kennemerstrand
    • Noord-Kennemerland
      • Wijk aan Zee
      • Noordhollands Duinreservaat
      • Bergen
      • Schoorlse Duinen
    • Noordkop
      • Camperduin-Petten
      • Zwanenwater
      • Zijpe- en Hazepolder
      • Callantsoog
      • Noordduinen
      • Den Helder
    • Texel
      • Zuidpunt van Texel
      • Duinen bij Den Hoorn
      • Duinen bij De Koog
      • Ten noorden van De Koog
    • Vlieland
    • Terschelling
    • Ameland
    • Schiermonnikoog
    • Rottumerplaat / Rottumeroog
  • Landschapselementen
    • Eendenkooien
    • Landgoederen
    • Wegen en paden
    • Kanalen
    • Stuifdijken
    • Agrarisch
    • Militair
    • Heemtuinen
    • Recreatief
  • Portretten
  • Onderzoek
  • Hotspots
  • Programma
rss

Artikel

30
MRT
2015

Over de bloei van parnassia

Flora en vegetatie
Tags : parnassia, Voorbeeldduinflora
Posted By : Redacteur
Comments : 2
Hanneke Waller
Parnassia heb ik altijd al prachtig gevonden en dat komt niet alleen omdat het geen alledaagse plant is. Je moet immers naar bijzondere gebieden toe om ze te zien. Het is een plant van vochtige standplaatsen; o.a. duinvalleien. Hij is beschermd en staat op de Rode Lijst als kwetsbaar. De bloemen zijn ook beeldschoon en hebben bijzondere kenmerken.
Naar aanleiding van het bijwonen van een lezing van Rolf Roos en Gerard Oostermeijer op 25-03-2015 in de Hortus van Amsterdam over het boek Niet zonder elkaar, waar de parnassia ook besproken werd (zie onderstaande foto en pagina 160-161 uit Niet zonder elkaar – bloemen en insecten), heb ik me meer in deze plant verdiept. Gerard vertelde over het vrouwelijke stadium van de bloem en de roze tint die dan vaak midden in de witte bloem aanwezig is. Dat bracht me ertoe eens in mijn foto’s te zoeken of ik dat misschien toevallig had vastgelegd.
kleine-moeraswapenvlieg-Oplodontha-viridula-op-een-parnassiabloem-van-3-dagen-oud-foto-Dirk-Motshagen

Kleine moeraswapenvlieg (Oplodontha viridula) op een parnassiabloem van 3 dagen oud (foto Dirk Motshagen)

Hieronder heb ik getracht de diverse stadia van de bloei (bloeitijd juli-september) in beeld te brengen aan de hand van eigen foto’s van de afgelopen jaren. Daarbij zijn diverse flora’s geraadpleegd, o.a. Heukels’ Flora van Nederland, Veldgids Nederlandse Flora van Henk Eggelte en de Nederlandse Oecologische Flora van Weeda.
A_2009_07_26_087x_Parnassia[2]

2. Stichtse Brug, 26 juli 2009. Foto: Hanneke Waller

Bovenstaande foto is genomen bij de Stichtse Brug, een met duinzand opgespoten gebied langs de A27 bij Huizen. Een verse bloem met 5 witte kroonbladen van 1-2 cm lang. In dit stadium is de bloem mannelijk, d.w.z. stempels zijn nog verborgen. Hij heeft 5 meeldraden, met stevige witte helmdraden, maar ze zijn nog niet ontvouwen.
B_2009_07_26_127_Parnassia[2]

3. Stichtse Brug, 26 juli 2009. Foto: Hanneke Waller

Hierboven nog een foto van bij de Stichtse Brug, 26-07-2009. De kroonbladen hebben bleek geelgroene, doorschijnende aderen. Er zijn ook 5 geelgroene, onvruchtbare, vervormde meeldraden, de staminodia, met een rij gesteelde klieren langs de rand. Deze lokken insecten, maar de insecten worden gefopt: daar valt niets te vinden. De staminodia staan tussen de 5 meeldraden.
C_20120718_099_Parnassia[2]

4. Klarenbeek, 18 juli 2012. Foto: Hanneke Waller

De foto hierboven is uit natuurgebied Klarenbeek, Amsterdam-Z.O., genomen op 18-07-2012. Een tussenstadium, met 2 ontvouwen meeldraden en het middenstuk licht roze verkleurd. Elke dag komt er 1 meeldraad omhoog, in een vaste volgorde. Ze buigen na rijpheid naar buiten en verliezen de helmknop.
D_20130727_042_Parnassia[2]

5. Kennemerstrand, 27 juli 2013. Foto: Hanneke Waller

Kennemerstrand, IJmuiden, genomen op 27-07-2013. Een ander tussenstadium: bijna alle 5 meeldraden ontvouwen en het middenstuk nog iets meer roze. Pas als alle meeldraden hun stuifmeel hebben afgegeven, wordt de bloem vrouwelijk.
E_20130727_043_Parnassia[2]

6. Kennemerstrand, 27 juli 2013. Foto: Hanneke Waller

Nogmaals Kennemerstrand, IJmuiden. Een wat oudere bloem. Alle helmdraden staan naar buiten. Alle helmknoppen zijn afgevallen. Uit het roze middenstuk steekt iets omhoog: de 4 zittende stempels zijn zichtbaar. In dit stadium is de bloem vrouwelijk. De bloem heeft een bovenstandig vruchtbeginsel, onderaan 4-hokkig, bovenaan 1-hokkig. De schotten tussen de hokken lopen niet tot bovenaan door.
F_2009_07_26_134x_Parnassia[2]

7. Stichtse Brug, 26 juli 2009. Foto: Hanneke Waller

Hierboven zijn we weer bij de Stichtse Brug, 26-07-2009. Uitgebloeide bloem (rechts), waarvan de kroonbladen reeds zijn afgevallen. De 5 kelkbladen zijn er nog. De stempels hebben een andere kleur gekregen. Het roze middenstuk is groen geworden.
G_20140829_160x_Parnassia_(vrucht)[2]

8. Reddingsbootvallei, 29 augustus 2014. Foto: Hanneke Waller

Als laatste naar de Reddingsbootvallei, Terschelling, genomen op 29-08-2014. Een uitgebloeide bloem die bruin en verdroogd is: dit is de vrucht. Aan de bovenkant 4 naar buiten buigende delen. De kelkbladen en gesteelde klieren zijn nog herkenbaar. De vrucht is een doosvrucht. Hij gaat met 4 kleppen open en bevat stoffijne zaden, die door de wind worden verspreid.
Ten slotte nog een link naar een prachtige tekening van Flora van Nederland, eigenlijk een soort digitale Heukels’ Flora.
Zoals eerder gezegd, heb ik de parnassia altijd al prachtig gevonden, maar dat geldt nu nog des te meer!
Zie ook artikel van Eli Heimans, 1897 over parnassia.

Gerelateerde artikelen:

  1. Damlanderpolder, bijna 25 jaar polderhei
  2. De Zeeradijs ook langs de Nederlandse kust
  3. Het mosbloempje (Crassulla tillaea) houdt op Terschelling van rode straatklinkers, maar niet van kalk.
About the Author

Social Share

    2 Comments

    1. Pingback: Duinen en mensen » Gered uit archieven en laden, mei 2015

    2. Ruud Vlek 26 januari, 2020 at 16:04 Reply

      Beste Hanneke,

      kan Parnassia ook eerder in het seizoen al bloemen tonen? Ik heb een zeer oude foto uit 1903 van een broedende Griel met Parnassia, die ik zou willen dateren op grond van de bloei-periode van Parnassia

      Ruud Vlek
      Amsterdam

    Leave a Reply Reactie annuleren

    *
    *

    Doorzoek alle artikelen

    Dossiers

    Landgoederen
    Dijk of duin
    Kwade Hoek, Goeree
    Westduinen, Goeree
    Bokkepolder, Goeree
    Natuurerf
    Zeer natte duinen
    Dennenkap
    Duinschilderijen
    Veldnamen
    Website Natuurmonument de Beer
    hotspots duinen wandeling Bezoek hotspots bloeiende duinen

    Duinen en mensen: boeken & website

    Het project 'Duinen en mensen' omvat een serie boeken + website over de Nederlandse kust. Cultuur en natuur van het kustlandschap worden gelijkwaardig en veelzijdig beschreven. Met honderden nieuwe kaarten en de laatste stand van wetenschap. Kennemerland (2009), Noordkop en Zwanenwater (2011) en Texel (2013). In 2023 verscheen Duinen en mensen Voorne. Meer over het tot stand komen van deze boeken. De website is continu in ontwikkeling en omvat ca 1000 berichten, boeken, films die gerelateerd zijn aan de boeken of de daarin behandelde onderwerpen. De website is een openbaar archief. Mocht u menen rechten te kunnen ontlenen aan gebruikte tekst of beeld, laat het weten dan zoeken we een oplossing. Deze website wordt draaiende gehouden door een vrijwillige redactie. Nog wel beschikbare titels (o.a. Voorne, Texel) zijn elders te bestellen.

    Maandelijks archief van berichten

    Digitale documentatie duinen Voorne

    Deze site van het streekarchief is onderdeel van Kenniscentrum Duinen

    Deze site is tot stand gekomen met steun van het Cultuurfonds en ondergebracht bij het Streekarchief Voorne-Putten

    Redactie: Rolf Roos & Nico van der Wel, m.m.v. Henk Terhell, Machiel van Wijngaarden, Danny Zuurbier, Bob Benschop (eindredactie)
    Ontwerp en ontwikkeling: toomanywords.nl